INTERVIEW ROB DE WIJK

Centraal bij Trends in Export 2020 staat het veranderende globale speelveld, waar economische belangen steeds vaker worden gekoppeld aan (geo)politieke belangen. Welke veranderingen er dit jaar precies zullen plaatsvinden in de wereldhandel en wat voor gevolgen deze voor Nederlandse exporteurs zullen hebben, bespreken wij met Rob de Wijk, directeur van het The Hague Centre for Strategic Studies.

Rob de Wijk, directeur The Hague Centre for Strategic Studies, over het veranderende globale speelveld.

Hoe ziet de toekomst van de wereldhandel eruit?

De toekomst van de wereldhandel hangt volgens Rob de Wijk helemaal af van de vraag hoe de handelsoorlog tussen China en de VS zich zal ontwikkelen. “Nu zij fase 1 van hun handelsakkoord hebben getekend, lijkt het erop dat het conflict is opgelost.”

“Maar pas op: niemand weet hoe het nu verder zal gaan. Dat hangt helemaal af van wat voor acties president Trump gaat ondernemen om in november de presidentsverkiezingen te winnen. Hij kan zich op China blijven focussen, maar het zou ook zomaar kunnen dat hij zich op de EU gaat richten. Want een handelsoorlog tussen Europa en de VS zou voor hem in de verkiezingstijd een heel goede stap kunnen zijn. Trump zal in elk geval proberen een vrijhandelsakkoord tussen Amerika en het Verenigd Koninkrijk te sluiten.”

Uit China plaatsen Dankzij al deze ontwikkelingen is het volgens De Wijk moeilijker dan ooit te voorspellen hoe de wereldhandel er eind 2020 bij zal staan. “Wat we nu zien, is een groeiende tendens naar meer nationalisme en in het kielzog daarvan protectionisme. Het principe van ‘voor wat, hoort wat’ en de opkomst van het mercantilisme, waarbij de staat zich steeds meer met de economie gaat bemoeien. Al deze ontwikkelingen zijn niet goed voor de wereldhandel.” Op korte termijn geldt dit ook voor de effecten van het coronavirus. We zien nu al dat er zorgen zijn over de wereldwijde supplychains en dat dit de conclusie versterkt die ruim zestig procent van de ceo’s van de grootste bedrijven van de wereld al heeft getrokken, namelijk: vestigingen uit China plaatsen. Maar uiteindelijk zullen we, nadat de coronacrisis is beteugeld, gewoon weer overgaan tot de orde van de dag.

“We zien nu een groeiende tendens naar meer nationalisme en protectionisme”

Speelbal China is volgens De Wijk ook een goed voorbeeld van de groeiende tendens naar meer nationalisme en protectionisme, omdat economie daar volgens hem in belangrijke mate politiek is. “Maar ook andere landen zitten op dit pad en je ziet nu al dat bedrijven daar steeds vaker de dupe van zijn. Zoals ASML, waarbij de VS grote druk op Nederland uitoefent om de door de Chinezen gewenste machines niet te leveren. Als ondernemer word je zo de speelbal van geopolitieke belangen. Dit zal zeker ook merkbaar worden tijdens de onderhandelingen over de nieuwe relatie tussen de EU en het VK. Dat wordt een politiek spel, dat niet in het voordeel zal zijn van ondernemers.”

“Het kan bijna niet anders dan dat de Britten hun goederenimport en dienstenexport aan elkaar koppelen”

Onvoorspelbaar Als wij hem naar de brexit vragen, zegt De Wijk: “Er zal in elk geval een nieuw akkoord moeten komen. Het probleem daarbij is dat dit alle kanten op kan gaan: van vrijhandel tot bepaalde vormen van protectionisme. Ik verwacht dat dit hoe dan ook grote gevolgen zal hebben voor de Nederlandse export. De goederenexport zit nog relatief veilig, maar we weten totaal niet wat er met de dienstensector, waar het om veel grotere bedragen gaat, zal gebeuren. Je kunt je voorstellen dat de Britten flexibel zullen omgaan met het importeren van goederen maar in ruil daarvoor eisen gaan stellen om hun financiële dienstverlening én hun visserij te beschermen. Deze sectoren zijn voor Londen ontzettend belangrijk. Het kan bijna niet anders dan dat de Britten hun goederenimport en dienstenexport aan elkaar gaan koppelen. Dit maakt alles zeer complex, waardoor het onvoorspelbaar is wat er zal gebeuren.”

Goed monitoren Als wij De Wijk vragen hoe Nederlandse exporteurs zich tegen de risico’s van de brexit kunnen bewapen, zegt hij dat dit nauwelijks mogelijk is. “De realiteit is dat veel ondernemers nog geen maatregelen hebben genomen. Dat is logisch, want het was begin dit jaar nog helemaal niet zeker of de brexit wel door zou gaan, en je gaat je niet in de schulden steken voor iets wat er nog niet is. Het enige dat je kunt doen, is alles ontzettend goed monitoren en in vroegtijdig stadium verschillende oplossingsrichtingen bedenken. Als er dan wat gebeurt, kun je een van die scenario’s direct in gang zetten.”

Trends in Export is een gezamenlijk initiatief van kredietverzekeraar Atradius en ondernemersorganisatie evofenedex