Inleiding

De ommekeer

Terugkijkend op het afgelopen jaar is het misschien wonderlijk om te beweren dat de wereldhandel een relatief succesverhaal is gebleken. Het is daarom niet minder waar. Met een toename van een paar procent is die wereldhandel namelijk tegen alle verwachtingen in gegroeid. Dit, ondanks de wereldwijde pandemie en alle lockdownmaatregelen, de verstoringen in toeleveringsketens, de steeds voortetterende handelsoorlog tussen de VS en China en de blijvende onzekerheid rondom brexit. Toch kende Nederland het afgelopen jaar de grootste teruggang in de export van de ruim 20 jaar dat dit onderzoek loopt. Hoewel het ook erg kort door de bocht is om te stellen dat we de crisis achter ons hebben gelaten, zijn een aantal positieve punten wel degelijk het noemen waard. Denk aan de nieuwe Amerikaanse regering. Met haar eerste daden zoals de benoeming van een nieuwe ‘director general’ bij de WTO en pogingen de handelsconflicten tussen de EU en de VS op te lossen, klinkt er een heel ander geluid. Daarmee is echter zeker niet gezegd dat het bredere conflict tussen de VS en China achter de rug is. Ook in het algemeen ziet het er (nog) niet naar uit dat de VS het pad van het protectionisme op korte termijn gaat verlaten, denk bijvoorbeeld aan de recent aangescherpte Buy American Act van Biden. Op het gebied van de wereldhandel zijn er in de overgang naar het nieuwe jaar 2021 een paar specifieke onderwerpen die het herstel echt gaan helpen. Aan de basis ligt de steeds succesvoller lijkende vaccinatiestrategie om economieën weer open te gooien en de consumptie aan te jagen. Ook de nog werkende en komende grote steunpakketten en herstelfondsen in de EU en het enorme pakket in de VS zullen daaraan bijdragen. Onduidelijk blijft vooralsnog in hoeverre de schade structureel is en hoe groot de onvermijdelijke faillissementsgolf zal zijn als de steun wordt losgelaten. Het is geen nieuws dat de crisis enkele sectoren heel zwaar heeft getroffen. Veelgenoemde voorbeelden zijn de luchtvaart, horeca, evenementenbranche en de reisbranche. Maar wat wellicht minder bekend is, is dat andere het goed tot soms zelfs zeer goed hebben gedaan. In eigen land zijn de supermarkten, maar ook onderdelen van de industrie (denk aan de halfgeleiderindustrie en het tekort aan chips), daar een mooi voorbeeld van.

Op landenniveau valt op dat China in 2020 een bescheiden groei heeft gekend en de ambities voor 2021 naar zes procent groei zelfs fors heeft opgeschroefd. Dat respondenten daarbij ook positief zijn over de groei in Canada en vooral de VS, is geen grote verrassing. Het verbaast ook niet dat het VK wordt genoemd als land waar men een daling verwacht. Daar kan ook het op het laatste moment gesloten handelsakkoord eind vorig jaar tussen de EU en het VK niets aan veranderen. Voor de korte en middellange termijn blijft voor veel bedrijven de EU de belangrijkste afzetmarkt, met als grootste zorg het bewaren van het level playing field in regulering. Een structurele verandering die de crisis teweeg heeft gebracht is in ieder geval dat er met nieuwe ogen wordt gekeken naar menig supply chain. Een op de zeven bedrijven overweegt enige vorm van reshoring of heeft die zelfs al in gang gezet, blijkt uit eerder onderzoek uit de Corona Monitor. Dit past in een bredere discussie over strategische autonomie die door de Europese Unie wordt uitgewerkt. Verder onderschrijft een meerderheid van de bedrijven inmiddels het streven naar meer duurzaamheid en zijn investeringen in duurzaamheid en innovatie voor velen de logische weg naar de toekomst met IMVO als een soort ‘license to operate’. Het zijn logische ontwikkelingen in het zoeken naar een breder welvaartsbegrip dat niet alleen de hele wereldbevolking aangaat, maar ook houdbaar is voor de langere termijn. Ondanks alles zijn er dus voldoende positieve geluiden te horen. Dat het optimisme door de respondenten voor een groot deel wordt gedeeld, blijkt uit de groeiverwachting voor de export in 2021 van maar liefst negen procent. Als we dit optimisme koppelen aan de uitspraak van de (demissionaire) Nederlandse regering in verkiezingstijd dat we deze zomer weer allemaal op vakantie kunnen, dan gaan we alsnog een mooi jaar tegemoet.

Bart Jan Koopman, Directeur evofenedex

Tom Kaars Sijpesteijn, Directeur Atradius Nederland

Trends in Export is een gezamenlijk initiatief van kredietverzekeraar Atradius en ondernemersorganisatie evofenedex

Trends in Export is een gezamenlijk initiatief van kredietverzekeraar Atradius en ondernemersorganisatie evofenedex